Opdat u niet te veel groente eet

Opdat u niet te veel groente eet

Aan de Franse koningin Marie Antoinette is toegeschreven (maar nimmer bewezen) dat zij de armen adviseerde zich met ‘brioche’ te behelpen toen ze geen brood meer konden kopen. Het was de tijd van de Franse revolutie en de uitspraak illustreert hoe weinig de koningin en haar man, koning Lodewijk XVI, van de levensomstandigheden van het volk hadden begrepen.

Ik dacht aan Marie Antoinette toen de discussie losbarstte na de publicatie in NRC over The Green Happiness. Half weldenkend Nederland viel over de twee diëtisten heen. Het zou het zoveelste ongezonde eetpatroon zijn en er werd een relatie gelegd tussen de hoge kosten van de gezondheidszorg en een dergelijk onwetenschappelijk verantwoord eetgedrag. Hun rekensommetjes klopten ook nog eens niet en ze zeiden rare dingen over eieren en avocado’s. ‘Plant-based’ eten werd gefileerd tot op het bot als zouden deze vrouwen met zijn tweeën voor elkaar krijgen dat we in Nederland massaal het stukje vlees, de geraffineerde suikers en andere bewerkte koolhydraten in de ban zouden doen.

En vervolgens dacht ik slechts: als dat toch eens zou kunnen. Als we al die mensen die in de supermarkt hun karretje volladen met pizza, wit brood, koekjes, chips, cola en ‘vruchtensap’ toch eens konden motiveren tot een gezondere levensstijl met ruimte voor echt fruit en groente. Als het besef dat een verantwoorde maaltijd tenminste ‘iets groens’ moet bevatten, breder gedragen zou worden dan alleen maar hoogopgeleid Nederland dat in die discussie over elkaar heen viel. En als het besef dat dit geen gemeengoed is voor heel veel Nederlanders ook eens zou doordringen tot de mensen die The Green Happiness nu te vuur en te zwaard bestreden.

Voor de gein

Het punt is dit: in veel huishoudens eet men slecht: bewerkte producten vol suiker en zout, geen ruimte voor groente en fruit. Kijk maar eens in het gemiddelde boodschappenkarretje, de volgende keer dat je in de rij staat bij Dirk, Appie of Aldi. Schat voor de gein eens in wat het percentage fruit en groente in de karretjes is. Tel daarbij op dat inmiddels de helft van de Nederlanders iets of veel te zwaar is en dat daar een relatie ligt met verschillende chronische ziekten. Ik noem diabetes, ik noem hart- en vaatziekten.

Denk dan aan die mensen die over The Green Happiness heen vielen, en je ziet dat ze een beetje zijn als Marie Antoinnette: ze roepen om het hardst dat je niet moet doorschieten in planten eten, maar weten domweg niet dat de helft van Nederland überhaupt geen planten eet. Anders gezegd: het is de mensen die iedere avond pizza eten, vertellen dat je niet alleen maar groenten moet eten.

Het probleem is niet dat te veel mensen vatbaar zijn voor de boodschap van The Green Happiness. Het probleem is dat te veel mensen dat niet zijn en dat er in welvarend Nederland ronduit slecht gegeten wordt. De mensen die een plantaardige basis voor hun voeding kiezen, zijn niet het probleem. Zij zijn niet degenen die de kosten van de gezondheidszorg opjagen.

De kinderartsen die te maken hebben met orthorexiapatiënten hebben zeker een punt als zij wijzen op het gevaar van propaganda voor een eenzijdige voeding, maar ik durf te beweren dat het aantal patiënten dat hen frequenteert in geen verhouding staat tot het aantal patiënten met overgewicht en een chronische ziekte. Ik vind het jammer dat ik de medisch specialisten die te maken hebben met de gevolgen daarvan – de internisten en de cardiologen bijvoorbeeld – niet gehoord heb in deze discussie. Hoe zou hun patiëntenpopulatie eruit zien als die alleen nog maar groenten en fruit zou eten?

We vinden het massaal helemaal oké om bewerkte voedingsmiddelen te eten, bomvol suikers en zouten. Maar, mensen, dat is het dus niet. Onbewerkte groenten en fruit moeten een belangrijk deel van onze dagelijkse calorie-inname bevatten. Punt uit. En hoeveel dat dan moet zijn en wat we daarnaast nodig hebben, daar moeten we het zeker nog eens over hebben.